Новости

15 қабатты үймен тең көпір қайда салынып жатыр? Маңғыстаудағы жаңа халықаралық трасса елге қандай мүмкіндік береді? Ал Қостанайда жол сапасы қалай тексеріледі? Нұрбек, Назерке және Карима еліміздің әр өңіріндегі жол құрылысының басы-қасында болып, жұмыс барысын өз көздерімен көрді. Жаңа жолдар мен алып көпірдің құрылысы туралы толығырақ «Халықтық құрылыс» бағдарламасын бүгін «Qazaqstan» арнасынан 14:10-да көріңіз. Подробнее  

КАЗАХСТАН ДОСТИГ РЕКОРДНОГО МИНИМУМА ДОЛИ ТЕНЕВОЙ ЭКОНОМИКИ Каждый шестой теңге в ВВП Казахстана проходит через серую зону и не входит в официальные отчёты. Несмотря на то, что власти страны принимают меры для сокращения теневой экономики, она всё ещё остаётся ощутимой частью ВВП. По данным Бюро национальной статистики (БНС) АСПиР РК, по итогам прошлого года доля ненаблюдаемой экономики в ВВП составила 15,7%. С учётом того, что ВВП (методом производства) в 2025 году превысил 159,6 трлн тг, оценочный объём серой экономики мог достигать 25 трлн тг. В региональном разрезе ситуация неоднородна, что связано с существенными отличиями в структуре экономик регионов. Так, наибольшие доли ненаблюдаемой экономики в валовом региональном продукте (ВРП) по итогам прошлого года были зафиксированы в Туркестанской (27,8%), Жетысуской (26,1%) и Жамбылской (25,7%) областях. В целом теневая экономика демонстрирует более высокие показатели именно в южной части страны. Регионами с минимальным удельным весом ненаблюдаемой экономики в прошлом году оказались Атырауская (4,5%) и Улытауская (5%) области. За последнее десятилетие доля ненаблюдаемого сектора сократилась почти на 12 п. п., с 27,5% до 15,7%, достигнув в 2025-м исторического минимума. Многолетние данные показывают: тенденция сокращения доли ненаблюдаемой экономики в стране носит не скачкообразную, а плавную динамику, что отражает последовательную политику государства. В ближайшие два года власти намерены продолжить «отбеливать» экономику. Согласно осторожным прогнозам в рамках Комплексного плана мероприятий по противодействию теневой экономике на 2026–2028 годы, к концу текущего года этот индикатор здоровья экономики должен достичь 14,5%, а в 2028-м — 13,8%. Сокращение ненаблюдаемой экономики в Казахстане носит системный характер, однако этот процесс протекает неравномерно в разрезе отраслей. Если общая доля серого сектора с 2020 по 2025 год сократилась на 4,5 п. п., то внутри секторов наблюдаются как положительные, так и отрицательные тенденции. Наиболее заметные успехи демонстрирует сфера производства товаров, где доля теневой активности за пять лет сократилась почти во всех подотраслях. В сельском хозяйстве она уменьшилась с 2,6% до 1,8%. Обрабатывающая промышленность показала сокращение с 1,3% до 1%. Это произошло благодаря развитию индустриальных парков и упрощению регистрации малых производств. Строительный сектор стал единственной подкатегорией, в которой доля теневой экономики выросла почти в 2 раза: с 1,1% до 1,9%. Это может быть связано с ростом объёмов строительства при сохранении старых нелегальных схем оплаты труда. Основную часть теневой экономики традиционно занимает производство услуг. Общая доля ненаблюдаемого сектора услуг с 2020 по 2025 год сократилась почти на 4 п. п., с 15% до 11,1%. Торговля всегда считалась крупнейшим источником теневой активности, но за последние пять лет в этой сфере было много регуляторных нововведений (онлайн-кассы, маркировка и т. д.). Вкупе с активным развитием электронной коммерции это привело к тому, что доля ненаблюдаемого сектора в торговле уменьшилась почти вдвое: с 5,6% до 3,1%. Существенный сдвиг также наблюдался в секторе логистики: показатель сократился с 2,9% до 1,1%. Это произошло благодаря внедрению цифровых сервисов прослеживаемости грузов. Вместе с тем в некоторых отраслях экономики серая часть доходов от оказания услуг выросла. Например, в сфере операций с недвижимостью доля ненаблюдаемой экономики увеличилась с 0,6% до 1%. На это повлиял, в числе прочего, такой фактор, как сдача жилья в аренду без официального оформления ИП. Рост был также отмечен в смежном секторе HoReCa (c 0,1% до 0,5%), в сфере информатизации и связи (с 0,4% до 0,6%), в области профессиональной, экспертной деятельности (с 0,6% до 0,7%). Ненаблюдаемая экономика включает в себя не только серый сектор, когда не запрещённые товары или услуги продаются без учёта или зарплата выдаётся в конверте, но и так называемую чёрную экономику — незаконную экономическую деятельность, использование нелегальных финансовых схем, контрабанду и т. д. Согласно расчётам экспертов БНС, доля незаконной экономики с 2020 по 2025 год сократилась с 1,7% до 1,1%. Это произошло благодаря ужесточению регламентов работы в обрабатывающей промышленности. В середине текущего года правительство утвердило новый Комплексный план мероприятий по противодействию теневой экономике на 2026–2028 годы. В нём определены дальнейшие шаги для сокращения ненаблюдаемой доли экономики. Из документа можно выделить несколько ключевых направлений этой работы. Так, в ближайшие годы в стране продолжится цифровизация наиболее уязвимых в плане скрываемых доходов отраслей. Центральным инструментом станет оцифровка всех звеньев цепочки поставок. В растениеводстве планируется внедрение цифровой системы прослеживаемости, что позволит контролировать движение продукции от поля до прилавка. Аналогичный подход будет реализован в нефтегазовом секторе через автоматизированную систему ведения материально-сырьевого баланса нефтеперерабатывающих заводов. Это закроет лазейки для неофициальных схем реализации сырья и готовой продукции. Особое внимание будет уделяться и торговле: перевод рынков и торговых центров в цифровой формат (Digital bazaar) вкупе с расширением перечня маркируемых товаров, по планам, должны создать более прозрачные условия для малого бизнеса. Интеграция цифровых платформ (KEDEN, e‑CMR) в логистике может усилить контроль за движением грузов и денежных потоков без необходимости тотальных проверок. План предусматривает создание единой цифровой среды, которая свяжет разные отрасли. Ключевым шагом станет интеграция верификации абонентских устройств (IMEI-кодов) с системой KEDEN — это позволит отслеживать нелегальный импорт электроники и бытовой техники, который часто является источником серых доходов. Какой результат власти намерены получить через два года? Доля малого и среднего бизнеса в ВВП должна увеличиться с 38% в текущем году до 39% в 2028-м. Удельный вес ненаблюдаемой экономики в производстве товаров, по планам, должен сократиться с 4,6% до 4,3%. Здесь акцент делается на усилении регуляторных мер в строительстве и введении подконтрольности товаров в сельском хозяйстве. Особенно наглядно выглядит прогноз по сфере услуг. Есть амбициозная цель уменьшить долю теневой экономики в сервисном секторе с 11,1% в текущем году до 9,5% в 2028-м. Будет проводиться работа над регулировкой процессов в торговле (показатель должен быть сокращён с 3,1% до 2,8%), логистике (с 1,1% до 1%) и экспертной деятельности (с 0,8% до 0,4%). В остальных секторах целевые индикаторы также предполагают уменьшение доли серой экономики, но прогнозы динамики очень осторожны. https://ranking.kz/digest/industries-digest/kazahstan-dostig-rekordnogo-minimuma-doli-tenevoy-ekonomiki.html Подробнее  

Үлкен ауылында 33 мыңға дейін тұрғыны бар атомшылар қалашығын салу жоспарлануда Қазақстанда атом электр станциясын салу аясында Үлкен ауылын тұрғын үйлер мен әлеуметтік инфрақұрылымды дамыта отырып, кешенді түрде өркендету жоспарлануда. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің төрағасы Алмасадам Сәтқалиев Түркиядағы «Аккую» АЭС-інде жұмыс істейтін қазақстандық мамандармен кездесу барысында мәлімдеді. Оның айтуынша, 33 мыңға дейін адам тұруға есептелген атомшылар қалашығы қолданыстағы ауылдың құрамына біріктіріледі. Мұнда тұрғын үйлер, мектептер, медициналық нысандар, кадрларды даярлау және қайта даярлау орталықтары салынып, қонақүй инфрақұрылымы, қызмет көрсету саласы мен бизнес те дамытылады. «Бұл жеке жұмысшылар кенті болмайды. Бұл – өмір сүруге қажетті барлық ілеспе инфрақұрылымы бар Үлкен ауылының дамуы», – деп атап өтті Алмасадам Сәтқалиев. Жоспарлау кезінде АЭС құрылысын қамтамасыз ету үшін салынатын нысандарды кейінгі кезеңде пайдалану мүмкіндігі де қарастырылады. Құрылыс жұмыстары аяқталғаннан кейін оларды ауылдың қажеттіліктеріне және кәсіпкерлікті дамытуға пайдалануға болады. Заманауи цифрлық шешімдерді енгізуге де ерекше назар аударылады. Агенттік басшысының айтуынша, Үлкенді Балқаш жағалауындағы ең озық елді мекендердің біріне айналдыру жоспарланып отыр. Ауылдың табиғи ландшафты мен орналасуы да демалыс пен туризмді дамытуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар болашақ АЭС қызметкерлерін даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыруға арналған оқу-жаттығу орталығын орналастыру көзделген. Алмасадам Сәтқалиевтің айтуынша, бір АЭС құрылысының қарқынды кезінде 15 мыңға дейін жұмысшы (инженер-құрылысшылар, дәнекерлеушілер, монтажшылар, электр мамандары, автоматтандыру және сапаны бақылау жөніндегі мамандар) ал станцияны кейіннен пайдалану кезеңінде шамамен 2 мың қызметкер (атом инженерлері, реактор қондырғыларының операторлары, ядролық және радиациялық қауіпсіздік, жабдықтарға техникалық қызмет көрсету және оларды жөндеу жөніндегі мамандар) қажет болады. Кадрларды даярлау Қазақстан Республикасының бейінді оқу орындарымен, сондай-ақ Қытай мен Ресейдің мамандандырылған білім беру ұйымдарымен ынтымақтастық аясында жүзеге асырылады. Бұдан бөлек, атом саласының қызметкерлеріне «Болашақ» халықаралық стипендиялық бағдарламасы аясында білім алу мүмкіндігі ұсынылатыны хабарланды. Бағдарлама шеңберінде атом саласындағы жетекші шетелдік ұйымдарда магистратура, докторантура бағдарламалары бойынша білім алуға және тағылымдамадан өтуге арнайы квоталар қарастырылған. Агенттік басшысы Үлкен ауылының дамуы жастарға жұмысқа орналасу мен кәсіби мансабын қалыптастырудың жаңа мүмкіндіктерін ашатынын атап өтті. Сондай-ақ мамандардың тұрғын үймен қамтамасыз етілетінін айтты. https://www.gov.kz/org/atom-energiyasy/press/news/details/1328475?lang=kk Подробнее  

В Улкене планируется создать городок атомщиков с населением до 33 тысяч человек В рамках строительства АЭС в Казахстане планируется комплексное развитие поселка Улкен с созданием жилья и социальной инфраструктуры. Об этом рассказал председатель Агентства Республики Казахстан по атомной энергии Алмасадам Саткалиев на встрече с казахстанскими специалистами, работающими на АЭС «Аккую» в Турции. По его словам, городок атомщиков, рассчитанный на проживание до 33 тысяч человек, будет интегрирован в существующий поселок. Планируется строительство жилья, школ, медицинских объектов, центров подготовки и переподготовки кадров, а также развитие гостиничной инфраструктуры, сферы услуг и бизнеса. «Это не будет отдельный рабочий поселок. Это будет развитие Улкена со всей сопутствующей инфраструктурой, необходимой для жизни», — подчеркнул Алмасадам Саткалиев. При планировании предусмотрят дальнейшее использование объектов, создаваемых для обеспечения строительства АЭС. После завершения строительных работ они смогут использоваться для нужд поселка и развития предпринимательства. Отдельное внимание будет уделено внедрению современных цифровых решений. По словам главы Агентства, Улкен планируется сделать одним из наиболее передовых населенных пунктов на побережье Балхаша. Природный ландшафт и расположение поселка также создают возможности для отдыха и туризма. Кроме того, планируется размещение учебно-тренировочного центра для подготовки, переподготовки и повышения квалификации будущих работников АЭС. Алмасадам Саткалиев отметил, что на пике строительства для одного АЭС потребуется до 15 тыс. работников (инженеры-строители, сварщики, монтажники, электрики, специалисты по автоматизации контролю качества), а для ее последующей эксплуатации около 2 тысяч работников (инженера-атомщики, операторы реакторных установок, специалисты по ядерной и радиационной безопасности, техническому обслуживанию и ремонту оборудования). Подготовка кадров предусматривает сотрудничество с профильными учебными заведениями Республики Казахстан, а также профильные образовательные организаций Китая и России. Кроме того, сообщено о возможности обучения работников атомной отрасли в рамках международной стипендиальной программы Болашак, предусматривающей специальные квоты для обучения по программам магистратуры, докторантуры и прохождения стажировок в ведущих зарубежных организациях атомной отрасли. Глава Агентства подчеркнул, что развитие Улкена откроет для молодежи новые возможности для трудоустройства и построения карьеры. Он также заверил, что специалисты будут обеспечены жильем. https://www.gov.kz/org/atom-energiyasy/press/news/details/1328475?lang=ru Подробнее  

В Кокшетау студентам рассказали о принципе «Закон и порядок» В Высшем многопрофильном колледже гражданской защиты города Кокшетау состоялась встреча со студентами в рамках принципа «Закон и порядок». Организатором мероприятия выступил областной Молодежный ресурсный центр. Участие во встрече приняли более 150 студентов первого курса. Мероприятие прошло в формате TEDx. Его главной целью стало повышение правовой грамотности молодежи, профилактика правонарушений, разъяснение ответственности за несоблюдение закона, а также популяризация здорового образа жизни. В качестве спикеров выступили представители Департамента полиции Акмолинской области, Департамента экономических расследований и Молодежного центра здоровья. Среди участников встречи были начальник отдела Управления по противодействию наркопреступности ДП Акмолинской области, подполковник полиции Дархан Сыздыков, специалист Молодежного центра здоровья Бибигуль Жетенова, представитель Управления анализа и рисков Департамента экономических расследований Акмолинской области Мадина Алиева, а также участковый инспектор по делам несовершеннолетних Управления полиции города Кокшетау, старший лейтенант полиции Ескендир Нысанбай. В ходе встречи обсуждались актуальные вопросы профилактики правонарушений среди молодежи, последствия наркопреступности, финансовая безопасность, сохранение здоровья и соблюдение требований законодательства. Особое внимание было уделено вреду электронных сигарет и вейпов, а также вопросам их незаконного оборота. Мадина Алиева рассказала студентам о негативном влиянии вейп-продукции на здоровье, рисках возникновения никотиновой зависимости и ответственности за незаконную продажу и распространение таких изделий. Кроме того, участникам напомнили, что в Казахстане запрещен оборот вейпов и жидкостей для них. В частности, разъяснены положения статьи 301-1 Уголовного кодекса Республики Казахстан, вступившей в силу 20 июня 2024 года и предусматривающей уголовную ответственность за незаконный ввоз, производство, продажу и распространение вейпов. Отдельно было отмечено, что реализация такой продукции через социальные сети и мессенджеры также противоречит законодательству. Другие спикеры поделились профессиональным опытом и предоставили студентам полезную информацию о правовой ответственности, безопасном поведении и сохранении здоровья. Встреча продолжилась в формате открытого диалога. Студенты смогли задать специалистам интересующие их вопросы и получить компетентные ответы. Подобные информационно-разъяснительные встречи направлены на формирование правовой культуры молодежи, воспитание уважения к закону и повышение гражданской ответственности. Ведь соблюдение закона и осознанное отношение к собственным поступкам являются важными условиями безопасности общества. Подробнее  

Көкшетауда жастарға «Заң мен тәртіп» қағидаты түсіндірілді Көкшетау қаласындағы Азаматтық қорғаныс жоғары көпсалалы колледжінде «Заң мен тәртіп» қағидаты аясында студенттермен кездесу өтті. Облыстық Жастар ресурстық орталығы ұйымдастырған іс-шараға 150-ден астам бірінші курс студенті қатысты. TEDx форматында өткен кездесудің мақсаты – жастардың құқықтық сауаттылығын арттыру, құқық бұзушылықтың алдын алу, заң алдындағы жауапкершілікті түсіндіру және салауатты өмір салтын насихаттау. Кездесуге Ақмола облысы полиция департаментінің, Экономикалық тергеп-тексеру департаментінің және Жастар денсаулық орталығының өкілдері шақырылды. Спикерлер қатарында Ақмола облысы ПД есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасы бөлімінің бастығы, полиция подполковнигі Дархан Сыздықов, Жастар денсаулық орталығының маманы Бибігүл Жетенова, Ақмола облысы Экономикалық тергеп-тексеру департаменті талдау және тәуекелдер басқармасының уәкілі Мадина Әлиева және Көкшетау қаласы ПБ кәмелетке толмағандар істері жөніндегі учаскелік полиция инспекторы, полиция аға лейтенанты Ескендір Нысанбай болды. Кездесу барысында есірткі қылмысының салдары, жастар арасындағы құқық бұзушылық, қаржылық қауіпсіздік, жеке денсаулық және заң талаптарын сақтау мәселелері талқыланды. Әсіресе электронды темекілер мен вейптердің зиянына және олардың заңсыз айналымына ерекше назар аударылды. Мадина Әлиева жастарға вейп өнімдерінің денсаулыққа тигізетін кері әсері, никотинге тәуелділік қаупі және оларды заңсыз сату мен таратуға қатысты жауапкершілік туралы түсіндірді. Сондай-ақ Қазақстанда вейптер мен оларға арналған сұйықтықтардың айналымына тыйым салынғаны, ал 2024 жылғы 20 маусымнан бастап күшіне енген Қылмыстық кодекстің 301-1-бабында оларды заңсыз әкелу, өндіру, сату және тарату үшін қылмыстық жауапкершілік көзделгені айтылды. Спикер әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы мұндай өнімдерді сатудың да заң талаптарын бұзатынын ескертті. Өз кезегінде басқа мамандар да кәсіби тәжірибелеріне сүйене отырып, жастарға құқықтық жауапкершілік, қауіпсіз мінез-құлық және денсаулықты сақтау жөнінде маңызды ақпарат берді. Кездесу ашық диалог форматында жалғасты. Студенттер өздерін толғандырған сұрақтарын қойып, сала мамандарынан нақты жауаптар алды. Осындай кездесулер жастардың заңға құрметін қалыптастыруға, құқықтық мәдениетін арттыруға және қоғам алдындағы жауапкершілігін нығайтуға бағытталған. Өйткені заңды білу ғана емес, оны күнделікті өмірде сақтау – қауіпсіз қоғам қалыптастырудың маңызды шарты. Подробнее  

Деньги в один клик: как распознать мошенников в мессенджерах? В Telegram и WhatsApp мошенники используют поддельные аккаунты, финансовые предложения и просьбы о срочном переводе денег, чтобы завладеть средствами граждан. Наиболее распространённые схемы мошенничества: 1. Фальшивые депозиты – обещание повышенных процентов от имени известных банков. 2. Ложные инвестиции – гарантированная прибыль за короткий срок с требованием дополнительных платежей. 3. Криптовалютные схемы – сбор денег через сомнительные платформы и Telegram-клубы. 4. Фиктивные строительные проекты – привлечение средств под видом инвестиций в недвижимость. 5. Взлом аккаунтов знакомых – просьбы срочно перевести деньги от имени друзей и родственников. Как защитить себя: - Проверяйте информацию через официальные источники. - Не переходите по подозрительным ссылкам. - Не сообщайте пароли и SMS-коды. - Не переводите деньги на неизвестные счета. - Включите двухэтапную аутентификацию. Если стали жертвой мошенников: немедленно обратитесь в банк, сохраните доказательства и сообщите о случившемся в полицию по номеру 102. Главное правило: не доверяйте обещаниям гарантированной прибыли и не принимайте финансовых решений под давлением. Источник: Fingramota.kz. Подробнее  

Мессенджерлердегі қаржылық алаяқтықтан сақ болыңыз! Telegram және WhatsApp мессенджерлерінде алаяқтар азаматтарды жалған қаржылық ұсыныстар, инвестициялық жобалар және таныстарының атынан ақша сұрау арқылы алдауы мүмкін. Алаяқтықтың кең таралған 5 түрі: 1. Жалған депозиттер – жоғары пайыз ұсынып, жеке шоттарға ақша аударуды сұрайды. 2. Жалған инвестициялар – қысқа мерзімде кепілдендірілген пайда уәде етеді. 3. Криптовалюталық алаяқтық – жалған сауда платформалары мен Telegram-клубтар арқылы қаражат жинайды. 4. Құрылысқа жалған инвестиция – жоқ немесе заңсыз жобаларға ақша салуды ұсынады. 5. Таныстар атынан ақша сұрау – бұзылған аккаунттар арқылы шұғыл ақша аударуды өтінеді. Қаржылық қауіпсіздік үшін: - Ақпаратты тек ресми дереккөздерден тексеріңіз. - Күмәнді сілтемелерге өтпеңіз. - SMS-кодтар мен құпиясөздерді ешкімге бермеңіз. - Белгісіз адамдардың шоттарына ақша аудармаңыз. - Мессенджерлерде екі сатылы аутентификацияны қосыңыз. Егер алаяқтыққа тап болсаңыз: дереу банкке хабарласып, 102 нөмірі арқылы полицияға арыз беріңіз. Есіңізде болсын: жоғары табыс, шұғыл ұсыныс және кепілдендірілген пайда – алаяқтықтың негізгі белгілері болуы мүмкін. Ақпарат көзі: [Fingramota.kz](https://fingramota.kz/kk/post/bir-basumen-asha-alayatar-messendzherlerde-alaj-aldajdy?utm_source=chatgpt.com). Подробнее  

КОНСТИТУЦИЯ – ЕЛ ДАМУЫНЫҢ НЕГІЗІ, ХАЛЫҚ ҚҰҚЫҒЫНЫҢ КЕПІЛІ Ата Заң – мемлекеттің саяси-құқықтық тірегі, қоғамдағы тұрақтылық пен әділеттіліктің басты негізі. Кез келген тәуелсіз мемлекеттің қалыптасуы мен дамуы оның Ата Заңымен тығыз байланысты. Конституция – елдің қоғамдық-саяси құрылымын айқындайтын, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын бекітетін, мемлекеттік билік жүйесінің қызметін реттейтін басты құқықтық құжат. Сондықтан оның қоғам өміріндегі орны ерекше. 2026 жыл Қазақстанның конституциялық даму тарихындағы маңызды кезеңдердің бірі болды. 15 наурызда республикалық референдумда еліміздің жаңа Конституциясы қабылданып, 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілді. Бұл өзгеріс мемлекеттің саяси-құқықтық жүйесін жаңғыртуға және басқару институттарын заман талабына сай жетілдіруге бағытталған маңызды қадам болды. Жаңа Конституцияның кіріспесінде ұлттық бірлік, тәуелсіздік, аумақтық тұтастық, адам құқықтары мен бостандықтарын сақтау, білім мен ғылымды дамыту, тарихи-мәдени мұраны қорғау секілді құндылықтар айқын көрініс тапқан. Ата Заңның басты қағидаттарының бірі – адам және оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары мемлекеттің ең жоғары құндылығы болып қала береді. Бұл ұстаным азаматтардың қауіпсіз өмір сүруіне, заңды мүдделерінің қорғалуына және қоғамдағы әділеттілік қағидаттарының нығаюына негіз болады. Конституциялық өзгерістердің маңызды бағыттарының бірі – мемлекеттік басқару жүйесін жаңарту. Жаңа Конституцияға сәйкес, елімізде бір палаталы жоғары өкілді орган – Құрылтай институты қарастырылған. Сонымен қатар Вице-Президент лауазымы енгізіліп, Қазақстан Халық Кеңесі атты жаңа ұлттық диалог алаңын құру көзделген. Бұл институттар мемлекеттік басқару мен қоғамдық диалогтың жаңа тетіктерін қалыптастыруға бағытталған. Ата Заңда азаматтардың негізгі құқықтары мен міндеттеріне де айрықша мән берілген. Әр адамның сот арқылы қорғалуына, заң көмегін алуына, жеке өміріне қол сұғылмауына, сөз және шығармашылық еркіндігіне құқығы бекітілген. Сондай-ақ білім алу, еңбек ету, денсаулығын сақтау және қоғамдық өмірге араласу мүмкіндіктері конституциялық деңгейде қорғалады. Мемлекеттің зайырлы, демократиялық, құқықтық және әлеуметтік сипаты да сақталған. Қазақ тілі мемлекеттік тіл мәртебесіне ие. Сонымен қатар мемлекет Қазақстан халқының барлық тілін үйрену мен дамытуға жағдай жасауға қамқорлық көрсетеді. Конституцияның маңызын тек мемлекеттік органдардың қызметін реттейтін құжат ретінде ғана қарастыруға болмайды. Ол – әрбір азаматтың күнделікті өмірімен тікелей байланысты құқықтық негіз. Заңды білу, өз құқығын қорғау және өз міндетіне жауапкершілікпен қарау – құқықтық мәдениеті қалыптасқан қоғамның басты белгілері. Әсіресе жас ұрпақтың Ата Заңды білуі, оның негізгі қағидаттарын түсінуі маңызды. Себебі елдің болашағы – білімді, отаншыл, заңға құрметпен қарайтын азаматтардың қолында. Осы тұрғыдан алғанда, мектептерде, білім беру ұйымдарында және қоғамдық ортада құқықтық сауаттылықты арттыру жұмыстарының маңызы зор. Қорытындылай келе, Конституция – тек құқықтық нормалар жинағы емес, ол – елдің бірлігі мен тұтастығын бекемдейтін, азаматтардың еркіндігі мен қауіпсіздігін қорғайтын ортақ құндылық. Ата Заңға құрмет – Отанға құрмет. Ал оның талаптарын сақтау мен қағидаттарын күнделікті өмірде басшылыққа алу – әрбір азаматтың ортақ жауапкершілігі. **Заң үстемдік құрған қоғамда ғана тұрақтылық орнап, елдің болашағы баянды болмақ.** Подробнее  

ЕҢ ТӨМЕНГІ ЖАЛАҚЫ 110 МЫҢ ТЕҢГЕГЕ ДЕЙІН ӨСЕДІ Халықтың табысын арттыру – әлеуметтік саясаттың басты бағыттарының бірі Халықтың әл-ауқатын арттыру, азаматтардың табысын өсіру және әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ету – мемлекеттің басты міндеттерінің бірі. Бұл бағыттағы маңызды шешімдердің бірі Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2026 жылғы 28 қазандағы Қазақстан халқына арнаған Жолдауында айтылды. Президент өз Жолдауында халықтың табысын арттыру мәселесіне ерекше тоқталып, Үкіметке ең төменгі жалақы мөлшерін 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеруді тапсырды. Аталған өзгеріс 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енуге тиіс. Бұл – ең төменгі жалақы мөлшерінің 25 мың теңгеге немесе шамамен 29,4 пайызға артуы. Мемлекет басшысының айтуынша, бұл шешім еліміздегі 1,8 миллион азаматтың табысын арттыруға мүмкіндік береді. Оның ішінде бюджет есебінен жалақы алатын 370 мыңнан астам қызметкер бар. Ең төменгі жалақы – еңбекке ақы төлеу жүйесіндегі маңызды әлеуметтік көрсеткіш. Ол қызметкерлердің еңбегіне төленетін ақының заңмен белгіленген төменгі шегін айқындайды. Сондықтан оның өсуі еңбекақысы осы мөлшерге байланысты азаматтардың материалдық жағдайына тікелей әсер етеді. Аталған бастаманың негізгі мақсаты – халықтың табысын арттырумен қатар, еңбек адамының әлеуметтік қорғалу деңгейін күшейту. Әсіресе табысы төмен азаматтар үшін бұл өзгерістің маңызы зор. Сонымен бірге ең төменгі жалақы мөлшерінің өсуі ішкі тұтыну сұранысын қолдауға және экономикалық белсенділікті арттыруға да ықпал етуі мүмкін. Жолдауда Мемлекет басшысы халықтың нақты табысын арттыру мәселесін инфляцияны тежеу міндетімен қатар қарастыру қажеттігін атап өтті. Өйткені жалақының өсуі тауарлар мен қызметтер бағасының қымбаттауымен қатар жүрсе, оның әлеуметтік әсері төмендеуі мүмкін. Сондықтан Үкімет пен Ұлттық банк алдында бағаның тұрақтылығын қамтамасыз ету міндеті тұр. Сонымен қатар Президент алғашқы медициналық-санитариялық көмек саласында еңбек ететін учаскелік мамандардың жалақысын 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап еңбек өтіліне қарай 40 пайызға дейін арттыруды тапсырды. Бұл бастама 77 мыңнан астам медицина қызметкерінің табысын көтеруге бағытталған. Жалпы, ең төменгі жалақыны 110 мың теңгеге дейін жеткізу – халықтың табысын арттыруға бағытталған маңызды әлеуметтік қадам. Оның нақты нәтижесі қабылданған шешімдердің уақытылы әрі тиімді орындалуына, сондай-ақ азаматтардың сатып алу қабілетін сақтауға байланысты болмақ. Мемлекеттің басты байлығы – адам. Ал еңбек адамының лайықты табыс табуы мен тұрмыс сапасының жақсаруы – ел дамуының маңызды көрсеткіштерінің бірі. Подробнее  

SOS батырмасы бар VR каска Қашаған зауытында жұмысшылардың қауіпсіздігін заманауи VR каскасы бақылайды. Оның түнде көруге мүмкіндік беретін камерасы және шұғыл жағдайда дабыл беретін SOS батырмасы бар. Қауіп төнген жағдайда сигнал орталық басқару пультіне түсіп, жедел әрекет ету тобы көмекке келеді. Толығырақ «Халықтық құрылыс» бағдарламасынан көріңіз. https://youtu.be/wCzKmuJwcWM #Халықтыққұрылыс #qarqyndyqurylys #БольшаяСтройка #Атырау #Қашаған #Газ Подробнее  

Жаңа энергоблоктар Екібастұздың еңбек нарығына серпін бермек Екібастұзда энергетика саласындағы ірі құрылыс жұмыстары қарқынды жүріп жатыр. Жаңа энергоблоктардың салынуы қала экономикасына серпін беріп, жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді. Қазірдің өзінде нысанда 1 500-ге жуық адам еңбек етеді. Олардың жартысы – Екібастұз қаласының тұрғындары, қалғаны – Солнечный кентінің халқы. Әр энергоблок заманауи технологиялармен жабдықталады. Мұнда сағатына 1 650 тонна бу өндіретін, қысымы 25 МПа, температурасы 545 градусқа жететін ПП-1650 бу қазандығы орнатылады. Толығырақ «Халықтық құрылыс» бағдарламасынан көріңіз. https://youtu.be/wCzKmuJwcWM #Халықтыққұрылыс#qarqyndyqurylys #БольшаяСтройка #Екібастұз Подробнее  

Мемлекет басшысы: «Ана тілі мәселесі – мемлекеттік, саяси және ұлттық маңызы бар тақырып» «Баршаңызбен бірге Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының Х құрылтайында бас қосып отырғанымызға ризамын. Бүгінгі жиынның мән-мағынасы ерекше. Себебі Ана тілі мәселесі, бұл – мемлекеттік, саяси және ұлттық маңызы бар тақырып. Қазіргі таңда дүние жүзінде тіл өзекті, нәзік мәселеге айналып кетті. Бұл үрдіске бәріміз куә болып отырмыз. Ең алдымен, осы жерде сөз сөйлеп, мазмұнды ойларын ортаға салған азаматтарға алғысымды білдіремін. Салмақты пікірлер, ұтымды ұсыныстар айтылды. Соның бәрін мұқият қарап, алдағы жұмысымызда міндетті түрде ескеру қажет». t.me/aqorda_resmi Подробнее  

Президент: «Конституцияда «Тәуелсіздік» және «Егемендік» сөздерін бас әріппен жазатын болдық» «Конституция мәтінін жазуға өзім де тікелей атсалыстым. Әр сөзіне мұқият қарап, әр бабына ерекше назар аудардым. Мен үшін бұл – ең алдымен азаматтық парыз. Мәселен, Конституцияда біз халқымыз үшін киелі «Тәуелсіздік» және «Егемендік» сөздерін бас әріппен жазатын болдық. Мұның терең мәні бар. Біз осылайша әрбір ұғым-түсінікке үлкен жауапкершілікпен қарап, тұтас қоғам санасына, әсіресе, өскелең ұрпақтың бойына елдік қасиеттерді сіңіреміз. Жалпы, Конституция халқымыздың дүниетанымына және озық заңнама талаптарына сай жазылды. Қазақстанның Конституциясы кәсіби тұрғыдан өте сапалы дайындалған құжат деп күмәнсіз айтуға болады. Осы ауқымды жұмысқа білікті заңгерлермен қатар, филология саласының тәжірибелі ғалымдары мен қазақ тілі мамандары да белсене қатысты. Мұның бәрі қазіргі қазақ тілінің әлеуеті мен күш-қуатының айқын көрінісі екені сөзсіз». t.me/aqorda_resmi Подробнее  

Қасым-Жомарт Тоқаев: «Қазақ елі барда қазақ тілі тұғырдан түспейді» «Өткен замандарда саяси қысым болған кезде ана тіліміз әдебиетшілер мен тіл мамандарының, журналистеріміздің, зиялы қауым мен қарапайым азаматтардың арқасында аман қалды да, өзінің дамуын тоқтатқан жоқ. Бұл – тіпті, қазақ тілінің өміршеңдігі бірегей деген сөз. Ал қазіргі таңда тіліміздің келешегіне ешқандай қауіп төніп тұрған жоқ деп анық айтуға болады. Бүгінде қазақ тілі озық технологиялар саласына кең ауқымда еніп, заман талабына сай дамып келе жатыр. Елімізде сан алуан цифрлық платформалар табысты жұмыс істеп тұр. Оның бәрі қазақ тілінде қызмет көрсететін болды. Ана тіліміздің әлеуетін әлемнің озық технологиялық компаниялары да мойындай бастады. Мәселен, Open.AI компаниясы жүргізген зерттеуге сәйкес қазақ тілі соңғы үш жылда жасанды интеллект жүйесіндегі қолданыс аясы қарқынды кеңейіп жатқан тілдердің қатарына кірген. Ал Yandeх компаниясы өзінің бір белгілі өнімін былтырдан бері қазақ тілінде қолданатын адамдардың саны 30 пайызға артқанын мәлімдеп отыр. Сондай-ақ өткен жылы Google компаниясы қазақ тілін Gemini тілдік моделіне енгізді. Мұның бәрі – қазақ тілін ғылым тілі ретінде дамыту үшін жүргізілген жүйелі жұмыстың бір нәтижесі. «Алтын шыққан жерді белден қаз» деген. Сондықтан біз осы бағытта басталған өте қажетті әрі маңызды жұмысты тоқтатпай, жалғастыра беруіміз керек». t.me/aqorda_resmi Подробнее  

Мемлекет басшысы БҰҰ-ның ресми тілдерімен жалғайтын екі тілді және көптілді сөздіктер әзірлеуді тапсырды «Қазақ тілін халықаралық тілдер қауымдастығында өз орны бар тіл ретінде дамытуымыз керек. Ана тіліміздің өзге тілдермен байланысын қамтамасыз ету өте маңызды. Осы орайда, «Қазақ тілі» қоғамы жүзеге асырған Oxford Qazaq Dictionary жобасын жалғастыру керек деп есептеймін. Мен өзім бұл сөздікті қарап шықтым. Жалпы, пайдалы еңбек деп санаймын. Қазақ тілін Біріккен Ұлттар Ұйымының негізгі ресми тілдерімен жалғайтын сапалы екі тілді және көптілді сөздіктер әзірлейтін уақыт келді. Қазақ-француз, қазақ-испан, қазақ-қытай, қазақ-араб, сонымен қатар, қазақ-неміс, қазақ-итальян, қазақ-жапон, қазақ-корей, қазақ-парсы сөздіктерін жасау қажет. Қазақ-орыс сөздігін уақыт талабына сай жаңартқан жөн. Сөздіктердің электрондық нұсқасын әзірлеп, үнемі толықтырып отыру керек. Тілдің халықаралық байланысын нығайту арқылы мәдени және ғылыми ықпалдастыққа жол ашылады, еліміздің зияткерлік әлеуеті артады». t.me/aqorda_resmi Подробнее  

Мемлекет басшысы Үкімет пен әкімдіктерге Дала орманы» жобасына қолдау білдіруді тапсырды «Осы орайда, Ұйым қолға алған тағы бір маңызды бастаманы атап өткім келеді. Маған кеше «Қазақ тілі» қоғамының басшысы Рауан Кенжеханұлы «Дала орманы» деген жақсы жобаны таныстырды. Бұл ұйым бір жылдың ішінде серіктестерімен бірге 400 гектар жерге 5 миллион тал еккен. Осы жұмыстың нәтижесінде еліміздің үш облысында 4 үлкен орман питомнигі құрылған. Енді оның ауқымын одан әрі кеңейту керек. Әр ауылдың маңынан 25, аудан орталығының қасынан 50, ал үлкен қалалардың маңайынан 100 гектардан көшеттер өсіретін саябақтар ашу жоспарда бар екен. Мен мұны толық қолдаймын. Дұрыс бастама. Үкімет пен әкімдіктер де бұл жұмысқа атсалысуы қажет. Осы жобаның арқасында Қазақстандағы орман алқабын 14,5 миллион гектарға дейін ұлғайтуға мүмкіндік туады. Бұл «Қазақ тілі» ұйымының «Таза Қазақстан» жобасына қосқан нақты үлесі болмақ. Қазақтың даласы орманға айналмайды деп кім айтты?! Орманды өсіру де, даланы жайнату да біздің қолымыздан келеді. Сондықтан «Дала орманы» жобасын сапалы жүзеге асыру өте маңызды. Бәріміз қолдайық». t.me/aqorda_resmi Подробнее  

Мемлекет басшысы: «Халықтық құрылыс» – мазмұны кең, мән-мағынасы терең нағыз халықтық жоба» «Баршаңызға мәлім, қазір еліміздің алдында маңызды міндеттер тұр. Бәріміз бір ел болып «Халықтық құрылыс» бағдарламасын іске асыратын болдық. 2027 жыл «Жалпыхалықтық ауқымды құрылыс жылы» болмақ. Қазақстан үлкен құрылыс алаңына айналады. Еліміз бойынша әртүрлі әлеуметтік нысандар – балабақшалар, мектептер, кітапханалар, ауруханалар, емханалар, оңалту орталықтары, спорт инфрақұрылымы және басқа да ғимараттар, өндіріс орындары, жолдар, вокзалдар, әуежайлар салынады. Барлық өңірде мыңдаған жұмыс орны ашылады. Отандық кәсіпкерлерге мол мүмкіндіктер беріледі. Тәуелсіз Қазақстанның төл тарихында мұндай ауқымды жоба бұрын-соңды болған емес. «Халықтық құрылыс» – мазмұны кең, мән-мағынасы терең нағыз халықтық жоба. Біз ел игілігіне қызмет ететін нысандар салып, тұтас мемлекетіміздің келбетін жаңартамыз, бүкіл ұлтымыздың сана-сезіміне серпін береміз». t.me/aqorda_resmi Подробнее  

*Қазақстанның ресми статистикасын енді AI TALDAU жасанды интеллекті көмегімен алуға болады* Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы жаңартылған «Талдау» ақпараттық-талдамалық жүйесінде AI TALDAU интеллектуалды көмекшісін іске қосты. Енді қажетті статистикалық деректерді алуға, өңірлер көрсеткіштерін салыстыруға және олардың динамикасын жасанды интеллект көмегімен талдауға болады. AI TALDAU-дың басты ерекшелігі – статистикалық ақпаратты диалог форматында алу мүмкіндігі. Пайдаланушыларға қажетті көрсеткіштерді көптеген кестелер мен бөлімдерден өз бетінше іздеудің қажеті жоқ. Қажетті деректерді алу үшін сұрақ қою жеткілікті. Мысалы, «Павлодар облысында соңғы бес жылда орташа жалақы қалай өзгерді?» немесе «Қазақстан өңірлері бойынша халық санын салыстыр» деген сұрақтар қоюға болады. AI TALDAU тиісті көрсеткіштерді тауып, деректерді салыстырады, олардың динамикасын көрсетеді және негізгі үрдістерді анықтауға көмектеседі. Сұрау нәтижелері кестелер, графиктер, диаграммалар және талдамалық материалдар түрінде ұсынылады. Қажет болған жағдайда пайдаланушы сұрағын нақтылап, толығырақ ақпарат ала алады. Интеллектуалды көмекші қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде жұмыс істейді. Дайын материалдарды PDF, Word, PowerPoint және Excel форматтарында сақтауға болады. AI TALDAU-ды іске қосумен қатар «Талдау» жүйесі де жаңартылды. Жүйенің дизайны мен навигациясы өзгертіліп, деректерді іздеу және талдау құралдары жетілдірілді. Пайдаланушыларға өңірлер, кезеңдер және басқа да талдамалық параметрлер бойынша егжей-тегжейлі статистикалық ақпарат қолжетімді. Жүйеде кестелерді өз бетінше қалыптастыруға, графиктер мен диаграммалар құруға, көрсеткіштерді салыстыруға және нәтижелерді жеке кабинетте сақтауға болады. Сонымен қатар деректерді одан әрі өңдеу және талдамалық жүйелерде пайдалану үшін машина оқитын форматтарда жүктеу мүмкіндігі қарастырылған. «AI TALDAU көмегімен бірнеше сағат жұмсап іздейтін ақпаратты енді бірнеше секундта алуға болады. Сұрақ қою жеткілікті, жүйе жарияланған ресми деректер негізінде жауап ұсынады. Мен бұл жобаны ұлттық статистиканы дамытудың перспективалы бағыттарының бірі деп санаймын. Біз ресми статистиканың әрбір адамға қолжетімді әрі түсінікті болуына, ал технологиялардың уақытты үнемдеуге және сапалы ақпарат негізінде шешім қабылдауға көмектесуіне ұмтылуымыз керек», – деп атап өтті Ұлттық статистика бюросының басшысы Мақсат Тұрлыбаев. Жаңартылған «Талдау» жүйесі мен AI TALDAU интеллектуалды көмекшісі азаматтарға, кәсіпкерлерге, журналистерге, зерттеушілерге, талдаушыларға және мемлекеттік органдарға арналған. Подробнее  

*Официальную статистику Казахстана теперь можно получить с помощью искусственного интеллекта AI TALDAU* Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан запустило интеллектуального помощника AI TALDAU в обновлённой информационно-аналитической системе «Талдау». Теперь получить необходимые статистические данные, сравнить показатели регионов и проанализировать их динамику можно с помощью искусственного интеллекта. Главная особенность AI TALDAU - возможность получать статистическую информацию в формате диалога. Пользователям больше не нужно самостоятельно искать необходимые показатели в многочисленных таблицах и разделах. Достаточно сформулировать вопрос, чтобы получить нужные данные. Например, можно спросить: «Как изменилась средняя заработная плата в Павлодарской области за последние пять лет?» или «Сравни численность населения по регионам Казахстана». AI TALDAU найдёт соответствующие показатели, сопоставит данные, покажет их динамику и поможет выявить основные тенденции. Результаты отображаются в виде таблиц, графиков, диаграмм и аналитических материалов. При необходимости пользователь может уточнить запрос и получить более подробную информацию. Интеллектуальный помощник поддерживает казахский, русский и английский языки. Подготовленные материалы можно сохранять в форматах PDF, Word, PowerPoint и Excel. Одновременно с запуском AI TALDAU обновлена и сама система «Талдау». Изменились дизайн и навигация, усовершенствованы инструменты поиска и анализа данных. Пользователям доступна детализированная статистическая информация с разбивкой по регионам, периодам и другим аналитическим параметрам. В системе можно самостоятельно формировать таблицы, строить графики и диаграммы, сравнивать показатели и сохранять результаты в личном кабинете. Также предусмотрена выгрузка данных в машиночитаемых форматах для дальнейшей обработки и использования в аналитических системах. «Благодаря AI TALDAU больше не нужно тратить часы на поиск информации, которую можно получить за несколько секунд. Достаточно задать вопрос и получить ответ на основе опубликованных официальных данных. Я считаю этот проект одним из перспективных направлений развития национальной статистики. Мы должны стремиться к тому, чтобы официальная статистика была доступна и понятна каждому, а технологии помогали людям экономить время и принимать решения на основе качественной информации», - отметил руководитель Бюро национальной статистики Максат Турлубаев. Обновлённая система «Талдау» и интеллектуальный помощник AI TALDAU предназначены для широкого круга пользователей: граждан, предпринимателей, журналистов, исследователей, аналитиков и государственных органов. Подробнее